Tags

,

ARTS michael_jackson_andy_warhol_painting-500x577

Η Ποπ Αρτ υπηρέτησε την αποκαλούμενη μαζική κουλτούρα, που παραπέμπει στην ιδέα ενός ιδιαίτερου πολιτισμού τον οποίο παράγει η μάζα, ο κόσμος, και συνδέθηκε με ένα είδος εμπορικής τέχνης που απευθύνεται σε ένα ευρύ κοινό, αποφεύγοντας την ελιτίστικη διάθεση των διανοούμενων. Κύρια χαρακτηριστικά της Ποπ Αρτ αισθητικής αποτέλεσαν ο αυθορμητισμός, η δημιουργική υπερβολή, η ανάλαφρη διάθεση, η σάτιρα, οι έντονες χρωματικές αντιθέσεις και εν γένει η απόρριψη του παραδοσιακού. Δεν είναι τυχαίο ότι ο κύριος εκφραστής της ποπ-αρτ, Αντι Γουόρχολ, ζωγράφισε τον Μαικλ, στον περιφημο πινακα του (φωτογραφία αριστερά). Ουσιαστικά, ο Μάικλ Τζάκσον ως καλλιτεχνική υπόσταση δεν θα μπορούσε να είναι βιομηχανικό προϊόν, αυτό που λέμε «κονσέρβα». Η κοινωνία είναι αυτή που παράγει την τέχνη. Την δεκαετία του ’60, ήταν η δεκαετία των μεγάλων αλλαγών, οι αφροαμερικανοί αποκτούσαν δικαιώματα (το 1966 ιδρύθηκε το κόμμα των Μαύρων Πανθήρων), οι μαύροι καλλιτέχνες όπως ο Τζέημς Μπράουν ή η Αρέθα Φράνκλιν ξεκίνησαν να αναδεικνύονται περισσότερο στον κόσμο και να προβάλλονται στην τηλεόραση. Σε αυτήν την δεκαετία ξεκίνησαν οι  Jackson Five και η επιτυχία τους κορυφώθηκε μέσα στην δεκαετία του ΄70. Ο τίτλος “Βασιλιάς της Ποπ” είναι τελικά ένας τίτλος που δηλώνει την έκφραση του λαϊκού ανθρώπου μέσα από μία μουσική απλή και προσεγγίσιμη, καταναλώσιμη, η οποία αναγόταν σε έργο τέχνης, και αντιστοιχούσε ουσιαστικά στο κίνημα και την ιδεολογία της pop art.  Ενας αναλώσιμος καλλιτέχνης, ένα βιομηχανικό προϊόν αναγόταν σε έναν καλλιτέχνη υψηλού επιπέδου που παρήγαγε έργα τέχνης, όπως είναι το Thriller ή το Moonwalk. Η Pop Art περιόρισε τη διάκριση ανάμεσα στις έννοιες της εμπορικής και υψηλής τέχνης με την διάθεση να προκαλέσει και να ανυψώσει το καθημερινό και συνηθισμένο, στη θέση  του αντικειμένου της τέχνης. Η συνεχής εξέλιξη και αλλαγή της εμφάνισης του ήταν αυτό που συνέβαλε την καλλιέργεια της ανθρωπιστικής συνείδησης του κόσμου πέρα από εθνικότητες, ηλικίες, διαφορετικότητα, και το ανθρωπιστικό του έργο. Ο κόσμος αντιλαμβάνεται την έννοια της ισότητας όταν ένας «βασιλιάς» ένωσε τον κόσμο πέρα από σύνορα, μέσα από την μουσική του, τον χορό του, την θεατρικότητά του, την σοφία του, την παιδικότητά του. Ενας καταναλώσιμος καλλιτέχνης υψηλής τέχνης που άγγιξε σε βάθος την ψυχή του κόσμου.

Η  ποπ είναι ένα είδος μουσικής που θεωρείται ότι φτάνει σε εύκολα και επφανειακά συναισθήματα. Ο Μάικλ δεν έγραφε για ένα επίλεκτο κοινό.  Δεν έκανε ταξικό διαχωρισμούς. Ο Μαικλ Τζάκσον, και το έργο του, αποτελεσε ένα κραμα, ένα παζλ απο κομμάτια της Τέχνης και της Ζωής, που με έναν ελαφρύ και εύκολο τρόπο, έφτανε στα πιο βαθειά συναισθήματα, την σοφία και την αφύπνιζε την πνευματικότητα του κόσμου.

lg_JacksonM_web andy

Η Ισότητα και οι αιχμές για την Ειρήνη και τα κοινωνικά προβλήματα, ήταν η μίξη του γήινου με το πνευματικό στοιχείο.  Το σύνθημα του μεγάλου καλλιτεχνη – ειρηνιστή, Τζων Λένον, “Καν’ τε έρωτα,  όχι πόλεμο”, ενέπνευσε τον Μαικλ. Η διττή φύση του Μάικλ ήταν ορατή σε κάθε του πράξη: καλλιτεχνική ή ανθρώπινη. Τόσο στην αλλαγή της εμφάνισής του,  από μαύρος έγινε άσπρος, και η αλλαγή των χαρακτηριστικών του προσώπου του, όσο και ως προς την εξέλιξή του ως καλλιτέχνης, πέρασε από όλα τα μουσικά ρεύματα στα 45 χρόνια της καριέρας του, έγινε ένας από τους πιο διάσημους ανθρώπους, παγκοσμίως. Κατά έναν περίεργο τρόπο, ο Μάικλ παρουσίαζε έναν εκκεντρικό αντικομφορμιστή, που παρ᾽όλα αυτά δεχόταν χιλιάδες βραβεία Grammy, American Awards, Humanitarian Awards, Guinness, (496 τον αριθμό) και πολλά άλλα, μνείες σε περιοδικά, τηλεοράσεις, εφημερίδες. Ένας καρδιακός επαναστάτης που ζούσε πλουσιοπαροχα.  Ένας “αναρχικός” που είχε τιμηθεί απο την εξουσία,  προεδρους κρατών, συντηρητικών κομμάτων και τάγματα.  Ένας μαύρος που έσπασε το φράγμα των τηλεοπτικων φυλετικών διαχωρισμών, με το Thriller, αφού το ΜΤV ήταν ένα μουσικό κανάλι μόνο για λευκούς καλλιτέχνες.  Ένας εκκεντρικός με  γλυκούς και ευγενικούς τρόπους.  Ένας «γέρος» με βαθειά σοφία που έβλεπε τον κόσμο με παιδική αθωότητα. Ένας  πρίγκηπας-αλητάκος. Ένας διανοούμενος που μίλαγε στην καρδιά των ανθρώπων. ‘Ενας «τρελλός» με τεράστιο φιλανθρωπικό έργο. Ένας πλούσιος που βοηθούσε και τελικά κατάφερνε να συγκινεί και να εκπροσωπει τον αδύνατο και φτωχό. Γι’ αυτό και θεωρούσε το χρήμα σαν ένα μέσο για να κάνεις αυτο που θέλεις, όχι μόνο να αγοράσεις λιμουζίνες ή υπερπολυτελή σπίτια σε πολλές χώρες της γής, αλλά κάνοντας τεράστιο φιλανθρωπικό έργο αφήνοντας το 20% της περιουσίας του σε φιλανθρωπικά ιδρύματα. Για τον Μάικλ το χρήμα δεν ήταν, ποτέ, αυτοσκοπός. Χρησιμοποιούσε την διασημότητα και το χρήμα, για την αποστολή του, σε αυτόν τον κόσμο, που ήταν ακριβώς αυτή: να βοηθάει τα παιδιά του κόσμου, όσο και άν αυτό ήταν μία κατάρα που του κόστισε στην ζωή του, ο Μάικλ ποτέ δεν σταμάτησε να ανακουφίζει τον πόνο των παιδιών, χτίζοντας νοσοκομεία, ορφανοτροφεία, και τόσα άλλα, χωρίς να τα γνωρίζει κανείς.

mj for children sign

Δεν περιχαράκωνε την τέχνη και την αισθητική, καταργούσε τις διακρίσεις: φυλετικές, κοινωνικές, αισθητικές. Έκανε όλους τους ανθρώπους να αναγνωρίζουν σε αυτόν τον ζωντανό άνθρωπο, κομμάτια του εαυτού τους, τους έκανε να αισθάνονται ζωντανοί. Ο Μάικλ ήταν ένα μορφωμένος άνθρωπος, καλλιεργημένος, που απευθυνόταν στον αμόρφωτο και αναλφάβητο. Η βιβλιοθήκη του κοσμούσε 10 εκατομύρρια βιβλία, με σπάνιες εκδόσεις που συνέλεγε στα ταξίδια του ανά τον κόσμο. ‘Ηταν στην κυριολεξία βιβλιοφάγος. Ο Μάικλ απευθυνόταν σε όλο τον κόσμο.

Έγραφε για όλους. Περναγε απο το μίνιμαλ στο κιτς.  Δημιουργουσε βίντεο που είχαν σαν βάση το μεταφυσικό, πνευματικό στοιχείο, αλλά και την προκλητική, έντονη σεξουαλικότητα σε φυσικό πλαίσιο που τράβούσε την προσοχή, είχε χιούμορ και στυλ, και το απρόβλεπτο ήταν μέρος της μαγείας του. Η σεξουαλικότητα, αυτή καθαυτή, μπορεί να αποτελούσε την αφορμή για προσεγγιση και πρεσελκυση του κόσμου. Αυτη η απροκάλυπτη θεατρική και ζωντανή σεξουαλικότητα στην ουσία υπονοούσε και δήλωνε το τρίπτυχο του θείου έρωτα: σώμα, ψυχή και πνεύμα. Το όπλο είναι φαλλικό σύμβολο και θα επρεπε να παραμείνει αυτό. Να μετατραπει απο όργανο θανατου σε όργανο αναπαραγωγής και ζωής. Προκαλούσε με την σεξουαλικότητα του, προβλημάτιζε, γινόταν αντιπαθής στους συντηρητικούς. Αυτή η απροκάλυπτη θεατρική, καλλιτεχνική προσέγγιση του αγγίγματος της γεννητικής χώρας, που ήταν πέρα απο μια απλή σεξουαλική αιχμή, δεν απευθυνόταν μόνο στην καθ’ αυτή την σεξουαλική πράξη. ‘Ηταν μια αναρχική χειρονομία ενάντια στην καθεστηκυία τάξη, τον συντηρητισμό και την υποκρισία. Γιατί ο καλλιτέχνης εκτίθεται σε κίνδυνο όταν εκφράζει στην σκηνή, την απαξίωση του ελέγχου και της βίας, κάθε μορφής εξουσίας που στρεφεται ενάντια στον ανοχύρωτο ανθρωπο.

Ήταν ένας άνθρωπος Σύμβολο, που λατρεύτηκε σαν θεός και ξεπερασε τα όρια, υπερέβηκε τον ίδιο του τον εαυτό, και έδειξε με επώδυνο για αυτόν τρόπο, την αντίθεση του εσωτερικού προσωπου με το εξωτερικό. Ενας μαύρος που μέσα απο μία ασθένεια που παρεξηγήθηκε, και τον διέσυρε παγκοσμίως, μεταμορφώθηκε σε λευκό, ένα αρσενικό που θύμιζε θηλυκό, ένας Πρωτέας που μεταμορφωνόταν, ένας χαμαιλέων που εξέφραζε όλο το φάσμα της ανθρώπινης διαφοροποίησης, μια μορφή που άλλαζε συνεχώς χαρακτηριστικά, εξελισσόταν, μεταμορφωνόταν, και δεν ήταν πλέον ένα πλάσμα αλλά ο αντικατοπτρισμός χιλιάδων.

“Τα φαινόμενα απατούν”.
Αυτό απεδειξε. Ξεπερασε την ίδια του την προσωπικότητα, που στο τέλος, δήλωσε “δεν ξέρω ποιος είμαι”. Σαν κάποιος άλλος να κινούσε τα νήματα για αυτόν, σαν μια ανώτερη δύναμη να τον χρησιμοποιούσε γαι να αποδείξει την αθλιότητα του ρατσισμού σε όλα τα επίπεδα: φυλής, φύλου, κοινωνικής τάξης, πλούτου, εμφάνισης, ηλικίας, αντιλήψεων. Έβλεπε τον άνθρωπο σαν ένα θεός που κάτω απο τον ουρανό όλοι οι άνθρωποι ειναι ο ένας, κοινός άνθρωπος, ένα υπαρξιακό καθολικό όν, είναι η ίδια ύπαρξη πάνω στη γη. Που ήθελε να αποκαλύψει μέσα απο αυτόν τις γελοιότητες, τα ελαττώματα, του ανθρώπου, την ματαιότητα της εκδίκησης ενάντια στον συνάνθρωπο, η την αυτοεκδίκηση απο μία κοινωνία που περιθοριοποιει.

Οι συναυλίες  και τα βίντεο του ήταν ένα λαϊκό υπερθέαμα που απευθυνόταν σε όλον τον κόσμο και λαούς, πανανθρώπινα. Μάθαινε τέχνες στον λαό. Ποτέ δεν υπηρξε ελιτ. Η διανοούμενη τάξη τον εγκατέλειψε, ενώ ο απλός κόσμος, οι φαν του, τον αγκάλιασε, όταν έγινε βορά των ΜΜΕ.
Δεν ήταν τυχαίο ότι ο κόσμος ταύτιζε στοιχεία της προσωπικότητας του Μαικλ μαζί με την δική του. Και αυτό, γιατί ποτέ δεν διαχώρισε τους ανθρώπους σε κατηγορίες. Το συγκινισιακό συνδεόταν με την ψυχική έξαρση, την έκσταση και προερχόταν απο την θεμέλια υποσταση του ανθρώπου – θεού.

‘Ενας σύγχρονος Διόνυσος.
Η έκρηξη της καθολικής και παγκόσμιας Μαικλ-μανίας (Michal-mania) της λατρείας, της μαγείας, του ενθουσιασμού, της υπερβασης, και της υστερίας προς το προσωπο του, αντιπροσώπευε τις όψεις της ανθρώπινης μορφής, ακόμα και στην πολύπλευρη καλλιτεχνική του προσωπικότητα. Συνδύαζε την μουσική, το θάτρο και τον χορό. Μια αρχαιοελληνική διάσταση για την τέχνη που είχε αρχέγονα, θεικά, φιλοσοφικά στοιχεία. Αυτό έδινε την μεθυστική δύναμη του θεάματος, και ήταν η αντανάκλαση του πάθους του κοινού γι’ αυτόν. Η παράνοια του πολέμου και του θανάτου, σε σχέση με την αγνότητα της νέας ζωής, των παιδιών.

Στο Θριλερ νίκησε τα τέρατα του εαυτού μας, αυτά που θέλουμε να αφήνουμε στους άλλους, την υποκρισία, την τρέλα, τον υποχθόνιο εαυτό.
Στο Ghosts,  ο άνθρωπος ειναι πεπερασμένος, και μπροστά στον θάνατο γίνεται ένα παιχνίδι που ξεφεύγει απο τον έλεγχο του.

Michael Jackson’s career as a recording star began at the age of eleven, with the popularity of the first single released by the Jackson 5, a rhythm-and-blues act composed of him and four of his brothers. In 1979 Jackson released his first solo album, and by 1984 he was being touted as the biggest star since the Beatles or Elvis Presley and as “the most popular black singer ever.” In that year, he won an unprecedented eight Grammy Awards for his internationally acclaimed album Thriller.

Andy Warhol’s name is synonymous with the Pop Art movement in America. Like other Pop artists, he often chose to use objects appropriated from popular culture as imagery for fine art. These were often photographs, which were then reproduced onto a canvas through a silkscreen process by assistants. Warhol then retouched them. As he put it, “I sort of half paint them just to give it a style.” The choice of Warhol as Jackson’s portraitist for the cover of Time was appropriate, given the artist’s fascination with heroes of popular culture.

Oil on silkscreen on canvas, 1984
Time cover, March 19, 1984
National Portrait Gallery, Smithsonian Institution
Gift of Time magazine
NPG.86.TC14
© Andy Warhol Foundation for the Visual Arts / ARS, New York

Also, in Michael Jackson Andy Warhol uses the screen printing technique again to produce this portrait of Michael Jackson. Andy Warhol has used a range of tone, contrast, lines, color and texture in this painting.