Tags

, , ,

Ο Μάνος Χατζιδάκις μου μιλούσε με θαυμασμό για τον, μετά το Γουέστ Σάιντ Στόρι, μοναδικό χορό του· και έπαιζε πάντα, στις εκπομπές του, στο Τρίτο και αλλού, το «Κορίτσι από τη Λιβερία», σε στίχους και μουσική του νεκρού Πάνα.

ΣΑΝ ΘΕΟΣ. ΘΕΪΚΟΣ

5 Ιουλίου 1998 Γιώργος Χρονάς 

(στην έκδοση: Μαρία Προγουλάκη, επιμ., Μάϊκλ Τζάκσον/Michael Jackson, Σιγαρέτα, Αθήνα 1998)

Στο τραπέζι κάθισα δίπλα στον Γιάννη Φλερύ. Αυτόν τον χορευτή-μύθο της ελληνικής ζωής. Τον Ρολάν Πετί της Ελλάδος – τηρουμένων των αναλογιών, μου έλεγε ο Τσαρούχης.

Η γιορτή ήταν για να τιμηθεί η μάνα του Ελληνικού Σινεμά, η μεγάλη ηθοποιός – αγαπημένη φίλη της Κατίνας Παξινού. Η Ελένη Ζαφειρίου.

Σε μια στιγμή τον ρωτησα για τον Μάικλ Τζάκσον. Την γνώμη του. Μου είπε: Πολύ μεγάλος! Θεός!

Ρώτησα και τον Αργύρη – δούλευε σε δουλειές, να ζήσει. Στη Νέα Φιλαδέλφεια, στα τραίνα, στους δρόμους, άντρες-γυναίκες, τον θαύμαζαν. Του έδιναν τηλέφωνα να τους πάρει. Κάθε φορά που τον άκουγε ή τον έβλεπε, έλεγε: Βασιλιάς! Είδα τον Μάικλ Τζάκσον σ᾽ ένα αφιέρωμα της γαλλικής τηλεόρασης στον Κουίνσυ Τζόουνς. Νομίζω το είδα πριν από χρόνια στην ΕΤ2. Ο Μάικλ καθόταν στο σαλόνι του Κουίνσυ και κρατούσε στα χέρια ένα φίδι. Ντυμένος σαν αμερικάνος πλούσιος με γούστο, που αγόρασε ρούχα από ακριβό μαγαζί της πλησιέστερης μεγάλης πόλης και με κινήσεις χεριών και φωνή, σαν ιερέα του Μαντείου των Δελφών, έλεγε πράγματα σπάνια για τον τιμώμενο φίλο και παραγωγό του Κουίνσυ. Με φωνή σαν μέσα από καλάμι.

Το επόμενο βράδυ σε μια ταβέρνα στο Παγκράτι, έλεγα την σκηνή που είδα στην τηλεόραση στον Χατζιδάκι. Συμφωνούσε. Και γνώριζε και αυτός, ως Εμμανουήλ, τον Κουίνσυ Τζόουνς. Πάθος και εκφορά του λόγου με σπάνιες χορευτικές κινήσεις ανέμων ή μικρών πτηνών, μου δημιουργεί αυτός ο καλλιτέχνης που τον λένε Μάικλ Τζάκσον.

michaeljacksonphotosbadtoursequinbeatitse1010_2a

smooth-criminal-lean-o
Μοναδικό φαινόμενο στη σκηνή και στο χορό του όσο και στο τραγούδι του. Νάναι καλά που διδάσκει τέχνες στο λαό. Κι ας, λένε γι᾽ αυτόν, ό,τι θέλουν.

Από τον Γιώργο Χρονά

http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=70900 Ελευθεροτυπία, Εnet.gr

The unique dancer (Billie Jean)

The unique dancer (Billie Jean)

Τώρα που τα δημοσιογραφικά μολύβια, τα κομπιούτερ έχουν μπει στη θέση τους -έχουν περάσει σαράντα ημέρες από τον θάνατο του Φαραώ της Ποπ- μπορούμε ήρεμα να μελετήσουμε, σαν διανοούμενοι, τα φαινόμενα που παρουσιάστηκαν όταν το φαινόμενο, Μάικλ Τζάκσον, ανακοινώθηκε από το Λος Αντζελες πως είναι νεκρό. Δεν αναπνέει. Είναι αλήθεια πως δεν ευθύνετο ο ίδιος πια που άρχιζε ένα ανεπανάληπτο, εξωφρενικό δεκαήμερο προετοιμασίας της ταφής του. Εκτός από την τυπωμένη δημοσιογραφία άρχιζε στο Διαδίκτυο -όπως το ονομάζουν- ταυτόχρονα ο χορός χιλιάδων εικόνων, δηλώσεων, γεγονότων γύρω από τον νεκρό, που αν τα αριθμήσουμε, σε χρόνο ή ποσότητα, θα χάσουμε τον έλεγχο του μυαλού μας.

Οι περισσότεροι δημοσιογράφοι ακολούθησαν το κλασικό – εξ ιδίων κρίνω τ’ αλλότρια ή όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια. Χωρίς να έχουν χορέψει ποτέ, χωρίς να έχουν κάνει ούτε μία φιγούρα ενός δευτερολέπτου σε πάρτι, ποτέ, ατσούμπαλοι, αναιδείς άρχισαν να ρίχνουν δηλητήριο στην πένα τους. Λες και θα υπάρξουν σαν τον νεκρό, αύριο, καινούριες ντουζίνες στην αγορά για τα εκατομμύρια που τον έκλαιγαν. Αυτοί ξέρανε· τα εκατομμύρια ήταν λάθος! Ο νεκρός είχε δηλώσει, στους αιώνες, πως είναι – ένας διασκεδαστής. Αυτοί δηλώνανε – δημοσιογράφοι. Βεντέτες αποκλειστικής γνώμης. Εμεναν, και επέμεναν, στα εξωτερικά στοιχεία του καλλιτέχνη. Μάλιστα πρωινή, ελληνική, εφημερίδα τον αποκάλεσε αμέσως – αμφιλεγόμενο καλλιτέχνη! Αμφιλεγόμενος δημοσιογράφος, προφανώς, εξ ιδίων έκρινε τ’ αλλότρια. Κουρασμένος, δέχτηκε την είδηση, που την έκοψε και την έραψε στα μέτρα του. Σαν της πεθεράς του η όψη του. Τον φαντάζομαι να τη γράφει, βαριεστημένος με το τζατζίκι δίπλα του. Ανακουφισμένος που ο Μάικλ ήταν νεκρός. Το δηλητήριο δεν ήταν, φυσικά, μόνο ελληνικό. Ηταν παγκόσμιο. Εγγλέζικο, αμερικάνικο, πρωτίστως. Πέθανε! Ουφ, ησυχάσαμε μ’ αυτόν τον περιττό. Υπερβολικό καλλιτέχνη. Το τέρας απεσύρθη. Το μικρό, ισχνό αγόρι, όμως, ήταν σαν τον Φαραώ Τουταγχαμών. Σαν τον Πάνα στο Ριτζ του Λονδίνου. Τίποτα απ’ ό,τι βρήκε δεν το κράτησε στα μέτρα του, το προσάρμοζε στα δικά του. Επαιζε με φίδια, ερπετά, ζώα, και άστρα. Ο χορός του ήταν πλανητική ζάλη αστεροειδών. Εμπειροι χορευτές παραδίδονταν στον ρυθμό του. Κάτοχος του λυσιμελούς σώματος που αναδεικνύεται σε πνεύμα έπαιρνε βαθιές αναπνοές και κατακτούσε το χάος. Τα φονικά του τραγούδια, του ρυθμού του η ζάλη ταξίδεψαν τους ανθρώπους, τους σήκωσαν από την καρέκλα τους, έκανε τα ανάπηρα παιδιά να ζωντανεύουν από τις κινήσεις του βλέποντας τον διασκεδαστή – γιατρό να κινείται στη σκηνή, στην αρένα του δρόμου. Το πιο άρρωστο, αδύνατο αγόρι γινόταν το πιο πλούσιο, εκκεντρικό, σπάνιο είδος του θεάματος. Το πένθος τού είχε σακατέψει τη ζωή, είχε σωθεί, όμως, αυτοκτονώντας στη σκηνή στην τελειότητα της τέχνης του. Οπως ο Φαέθων πήγαινε να αγγίξει τον ήλιο και κάηκε. Ποιος ασχολείται σήμερα, ειλικρινά, πόσα έπιπλα, ρούχα, σανδάλια, κρεβάτια, γυαλικά, σαρκοφάγους είχε ο Φαραώ Τουταγχαμών; Αν επισκεφθεί κανείς το Μουσείο του Καΐρου θέλει ώρες να μελετήσει τα στοιχεία αυτού του Φαραώ και της ζωής που έζησε. Ποιος πράγματι θα εκπλήσσεται, σε λίγα χρόνια, πού υπήρξε ο Μάικλ Τζάκσον -στον Πειραιά τον φωνάζαμε Μιχάλη- κι έζησε εκκεντρική ζωή με πρώτο στόχο τον εαυτό του; Που, τουλάχιστον, δεν τον θεωρούσε δεδομένο -όπως αυτοί- και τον έψαχνε αφού τον άφηνε να χαθεί. Συνέχεια. Και τι φταίει ο νεκρός Μιχάλης αν ένας στους πέντε ανθρώπους στον κόσμο είδε την κηδεία του; Ή ποτέ πριν -ούτε μετά από αυτόν- δεν θα γίνει άλλη τέτοια ταραχή όταν θα ανακοινωθεί η λέξη – θάνατος, για πρόσωπο στον πλανήτη; Ας μην τον κατηγορήσουμε -έστω και πεθαμένο- πως διηύθυνε, μανατζάριζε τη φήμη του από τον τάφο.

Ο Μάνος Χατζιδάκις μου μιλούσε με θαυμασμό για τον, μετά το Γουέστ Σάιντ Στόρι, μοναδικό χορό του· και έπαιζε πάντα, στις εκπομπές του, στο Τρίτο και αλλού, το «Κορίτσι από τη Λιβερία», σε στίχους και μουσική του νεκρού Πάνα.

Η σοβαρότερη εφημερίδα του κόσμου, η γαλλική «Μοντ», τον υποδέχτηκε νεκρό στην πρώτη σελίδα. Και τον στόλισε με αστρική δημοσιογραφική σκόνη. Αφού από τα άστρα είχε έρθει και εκεί επέστρεφε. Εχει ησυχάσει, προς το παρόν, ο θόρυβος στη Γη γι’ αυτόν. Νύχτωσε πάλι. Και να, η Τερψιχόρη, η μούσα του Χορού, και της Αρμονίας, οδηγεί τον Μάικλ Τζάκσον -στον Πειραιά τον φωνάζαμε Μιχάλη- στον Ολυμπο! ΥΓ.1: Σε άλλες εποχές, σε άλλους τόπους, 17ος-18ος αιώνας, η περιγραφή μιας κηδείας ήταν ένα σπουδαίο γεγονός. Μια δύσκολη συγγραφή. Οπου τα συναισθήματα γίνονταν λέξεις. Τρόπος. Στάση. Μεγαλείο. Τώρα γίνεται κουτσομπολιό πρωινάδικων. Σκουπίδι. Ιεροσυλία. ΥΓ. 2: Ο Φελίνι στην τελευταία του ταινία αφήνει να ακουστεί Μάικλ Τζάκσον. Σε μια ντισκοτέκ -έξω από τη Ρώμη;- 4.000 άνθρωποι φαίνεται πως διασκεδάζουν με ένα τραγούδι του.

ΤΖΑΚΣΟΝ
Από τον ΕΥΓΕΝΙΟ ΑΡΑΝΙΤΣΗ
Ελευθεροτυπία, Σάββατο 11 Ιουλίου 2009
Έντυπη Έκδοση

Ασχέτως μεγέθους καλλιτεχνικού ταλέντου, ο Μάικλ Τζάκσον υπήρξε αναμφίβολα ένας σταθμός στην Ιστορία του μοντέρνου δυτικού κόσμου, ως μοντέλο ή υπόδειγμα της ανθρωπολογικής αντίληψης που ο κόσμος αυτός κατέληξε να ασπαστεί. Το ανθρώπινο ον του μέλλοντος θα είναι ερμαφρόδιτο και θα ανήκει σε όλες τις ηλικίες εξίσου, ενσαρκώνοντας την υπεροχή μιας οντότητας απαλλαγμένης από το ηθικό και συναισθηματικό φορτίο του φύλου, του χρώματος και της ηλικίας -ούτε λευκός ούτε μαύρος, ούτε άντρας ούτε γυναίκα, ούτε ανήλικος ούτε ενήλικος, λίγο από έφηβο, λίγο από κορίτσι, λίγο από γριά μάγισσα ή ξωτικό, τέλος μια δόση από τη χλομή ομορφιά των βαμπίρ. Εκεί θα ολοκληρώνεται η συγχώνευση των ετεροτήτων που με τόσο ζήλο εγκρίνει, άλλωστε, η εμπροσθοφυλακή των διαφημιστών στα παιγνίδια της με τα εφέ και τα κάτοπτρα. Μέσω του Τζάκσον είχε εν μέρει επιτευχθεί το νέο αμερικάνικο όνειρο: η ουδετεροποίηση του ανθρώπου, ώστε ο συνολικός συμψηφισμός των διαφορών να ισούται με το μηδέν.

ΠΡΑΓΜΑΤΙ, από τον Μάικλ μάθαμε ότι το σώμα δεν θα είναι πλέον αρσενικό ή θηλυκό αλλά θα λειτουργεί σαν ένα διπολικό κύκλωμα με τους πόλους να εναλλάσσονται ή σαν πίνακας ιατρικών και βιοτεχνολογικών ανακοινώσεων. Μάθαμε επίσης, ή έτσι τουλάχιστον καταγράφηκε στο συλλογικό μας φαντασιακό, ότι τα μέλη του σώματος, χέρια, πόδια, μύτη, αυτιά, δάχτυλα και ούτω καθ’ εξής, αποσυνδεδεμένα απ’ τον άξονα της βιολογικής και οργανικής τους ακεραιότητας, θα αντικαθίστανται επ’ άπειρον από ανταλλακτικά μέχρις ότου αρχίσουν να αποσυναρμολογούνται και να σκορπίζουν, φυλλορροώντας ένα ένα επί σκηνής, απ’ όπου θα τα μαζεύουν είτε οι υπεύθυνοι καθαριότητας είτε τα λαγωνικά του οίκου δημοπρασιών Christie’s. Κάτι που, σύντομα, δεν θα διαφέρει και πολύ.

The Dance Innovator - Angle move

The Dance Innovator – Angle move

ΑΥΤΗ η σωματική χαλαρότητα είχε σαν αντιστάθμισμα τη στέρεη, σχεδόν δαιμονική «πυκνότητα» του Μάικλ επί το έργον, για παράδειγμα στα βιντεοκλίπ του, ως χορευτή και σόουμαν. Εικόνα διφορούμενη βέβαια, διότι κι εκείνη με τη σειρά της, και παρά την απείρως εντυπωσιακή συνοχή των ρυθμικών της ενορχηστρώσεων, εξέπεμπε την αίσθηση ότι τα ανατομικά στοιχεία κινούνταν διά μαγείας και ανεξάρτητα απ’ την πηγή των εντολών του νευρικού συστήματος, σαν τα ελατήρια μιας ρευστής και συνάμα τέλεια κουρδισμένης φιγούρας, απρόσβλητης απ’ την κόπωση και, θεωρητικά, άφθαρτης. Τρόπον τινά, η ζωτικότητα του Τζάκσον, πυροδοτημένη από την παραφροσύνη του θεάματος, ήταν ακριβώς μια συνεχής πρόβα θανάτου, περιπλάνηση στο αστρικό πεδίο. Τώρα, μ’ ένα φέρετρο αξίας 25.000 δολαρίων, αναχωρεί κάποιος που πέθανε ενώ ήταν ήδη νεκρός.

Μάικλ Τζάκσον: Billy Jean
Αλ. Σταμάτης, συγγραφέας
«E» 6/7

3664088276_f8a5eabb27_oMεγάλωσα σε μια μανιχαϊστική εποχή. Oταν υπήρχαν αριστερά και δεξιά καφενεία, όταν υπήρχαν ροκάδες και καρεκλάδες. Tο μουσικό οπαδιλίκι, όμως, ήρθε ασυναίσθητα, όταν πρωτοάκουσα «Nτορς» και «Στόουνς». Mε τη μία τρελαμένος ροκάς. Tότε αυτό σήμαινε μέγας πολέμιος της μαύρης μουσικής, την οποία είχα ταυτίσει με τους «φλώρους». ΑΡΧΕΙΟ..Στοπ στην πειρατεία, Η ευκαιρία του ελληνικού σινεμά, Το αστείο, «Ανθολογία τραγουδιών του Βασίλη Τσιτσάνη», Το μπλε που δεν ξέχασα, Οι αναγνώστες του «Γκάρντιαν» απαντούν….Ο Φύλακας των Βιβλίων Xρόνια αργότερα βρέθηκα στην Aγγλία για μεταπτυχιακά. Hταν περίπου τα μέσα της δεκαετίας του ‘80 και το MTV βρισκόταν στα σπάργανα. Mία μέρα, κάνοντας τυχαία ζάπινγκ, έπεσα πάνω σε ένα αφιέρωμα στον Mάικλ Tζάκσον. Kάποια στιγμή έπεσε και το βιντεοκλίπ του καινούργιου του τραγουδιού. O τίτλος ήταν «Billy Jean». Aπό την πρώτη κιόλας μπότα της ριθμ σέκστιον κάτι έγινε μέσα μου. Eίπα «Pε συ, κάτι συμβαίνει εδώ».

Oταν εμφανίστηκε ο τότε κατάμαυρος Mάικλ, αδύνατος και στητός στο δερμάτινο του παντελόνι να περπατάει και σε κάθε του βήμα να ανάβουν τα πλακάκια, κουνήθηκα από τη θέση μου. Στο μέσον του τραγουδιού είχα σηκωθεί από την πολυθρόνα και χόρευα μόνος μου. Tο «Billy Jean» είχε περάσει το τεστ και μάλιστα με υψηλότατο βαθμό. Aπό εκείνη τη μέρα είδα τη σόουλ και τη χορευτική μουσική με αλλά μάτια. Eκείνο που έγινε ήταν ότι ο μουσικός σταλινισμός κατέρρευσε, το τείχος της προκατάληψης έπεσε και έγινα σταδιακά περισσότερο ανεξίθρησκος, επιτρέποντας στον εαυτό μου και αλλότρια ακούσματα. Tην πορεία του Mάικλ, βέβαια, όλοι την ξέρουμε. H οριακή άνοδος, η οριακή πτώση, το τραγικό τέλος. Προσωπικά θα θυμάμαι πάντα τον «καταραμένα» ταλαντούχο μουσικό που βίωσε το απόλυτο ζενίθ και ναδίρ ως εκείνον που μου χάρισε τη μουσική μου απελευθέρωση.

Billie Jean (extended version), audio